13 janeiro 2025

VALENÇA, Minho e Douro

VALENÇA — Cidade da margem esquerda o Rio Minho, Portugal, é também conhecida como Valença do Minho.

VALENÇA DO DOURO — Vila do concelho de Tabuaço, na margem esquerda do Rio DouroTrás-os-Montes e Alto Douro. Foi sede de concelho entre 1514 e 1863.

«Do topónimo latino Valentia, derivado de valens, 'valente', e também existente em Espanha como Valencia e em França como Valence. Existem os derivados Valenças e Valência.» (infopedia.pt)

 

MAR DE ESPANHA

MAR DE ESPANHA

Cidade e município do estado de Minas Gerais, Brasil.

«Consta que um espanhol, levado pela saudade da terra distante, teria exclamado, ao contemplar a cheia que inundava o rio Paraibuna, onde deságua no Paraíba: - "Parece um mar ... um mar de Espanha". Este o topônimo que recebeu o município», em 10 de setembro de 1851. Antes chamava-se Arraial do Cágado.

(https://www.mardeespanha.com/hist%C3%B3ria, imagem: https://youtu.be/hQ-r9n5pvsE)

 

DORDRECHT

DORDRECHT

Cidade da Holanda do Sul (Zuid-Holland), Países Baixos.

A cidade de Dordrecht surgiu no Rio Thure no meio de pântanos de turfa. O nome vem de Thuredriht (cerca de 1120), depois Thuredrecht (cerca de 1200). O nome parece significar "via" ou "vau no rio Thure". No canal ou rio, os navios eram puxados por sirga. O Drecht é suposto ter derivado de "draeg", que significa "puxar, rebocar ou arrastar". Os habitantes de Dordrecht são Dordtenaren (singular Dordtenaar). Dordrecht é informalmente chamada Dordt pelos seus habitantes.

De stad Dordrecht ontstond aan het riviertje de Thure te midden van veenmoerassen. De Thure was een zijtak van de rivier de Dubbel en liep ongeveer ter hoogte van het huidige Bagijnhof. De oorspronkelijke naam van Dordrecht is Thuredrith. Dit betekent "doorwaadbare plaats in de rivier Thure". Thuredrith zou in de loop der tijd veranderen in Dordrecht, is een van de meerdere naamverklaringen. De oudste vermelding voor de stad dateert van rond 1120. Omstreeks dat jaar werd in een gedeelte van de Annalen van Egmond melding gemaakt van de moord op Graaf Dirk IV in 1049 'bij Dordrecht' (apud Thuredrech). (nl.wikipedia.org, en.wikipedia.org)

 

ILHA DO PICO, Açores

ILHA DO PICO

A segunda maior ilha da Região Autónoma dos Açores, Portugal. É composta pelos concelhos de Lajes do Pico, Madalena e São Roque do Pico.

O nome da ilha é devido à Montanha do Pico, que é um estratovulcão com 2351 m de altitude, sendo assim a montanha mais alta de Portugal. A ilha foi inicialmente chamada São Dinis e o primeiro desembarque ocorreu antes de 1439.

☛ Ver também:
Açores.

ERROIBAR — VALLE DE ERRO

ERROIBAR — VALLE DE ERRO

Município da Nafarroako Foru Komunitatea / Comunidad Foral de Navarra, Reino de Espanha.

O nome de Erro poderá estar relacionado com errota («moinho»), errotu («enraízado»), errobi («torrente, rio»), erroitz («precipício»). O nome em língua basca, Erroibar junta Erro e ibar («vale»).

 

FLORES, Açores

ILHA DAS FLORES

Ilha mais ocidental da Região Autónoma dos Açores, Portugal. É composta pelos concelhos de Santa Cruz das Flores e Lajes das Flores. Junto à costa oeste da ilha situa-se o Ilhéu de Monchique, que é o ponto mais ocidental do arquipélago e da Europa; fica a 1928 km da costa da Terra NovaCanadá, e a 1909 km do Cais das Colunas em Lisboa.

«O achamento da ilha das Flores, inicialmente designada de São Tomás ou de ilha Conilgli (ilha dos Coelhos) deu-se mais tarde que o das ilhas dos grupos Central e Oriental, sendo também por isso mais tardiamente povoada. De facto, embora haja notícia de que em 1452 já possuía capitão designado, Diogo de Teive seu achador, sabe-se que em 1507 ainda não era habitada "por ser a terra mui fragosa"(1)

«É ponto controverso a data do descobrimento das ilhas das Flores e do Corvo sabendo-se ter sido posterior às das restantes sete ilhas dos Açores. Afirma-se, porém, que em 1452 era reconhecida por Diogo de Teive e seu filho. Inicialmente denominada ilha de São Tomás ou de Santa Iria [embora este nome também tenha sido dado à vizinha Ilha do Corvo], em breve o seu nome é mudado para Flores, devido à abundância de flores amarelas (cubres) [Solidago sempervirens] que revestiam toda a ilha, cujas sementes foram possivelmente trazidas da península da FloridaAmérica do Norte, na plumagem de aves migradoras.»(2)

☛ Ver também:
Açores.
- Ilha do Corvo.
- Ilha das Flores, Indonésia.

 

11 janeiro 2025

MALVINAS — FALKLAND

FALKLAND — MALVINAS

Arquipélago do Atlântico Sul, administrado pelo Reino Unido e reivindicado pela Argentina. Localiza-se a cerca de 500 km da costa argentina e a cerca de 12.500 km da costa sul da Inglaterra.

O nome castelhano é Malvinas, com origem no francês Îles Malouines, quando Louis-Antoine de Bougainville em 1764 eregiu o forte de Port-Louis e alegou que as ilhas tinham sido descobertas por navegadores de Saint-Malo (em bretão Sant-Maloù), na Bretanha, França, ou inicialmente povoadas por malouinenses.

O nome inglês é Falkland. O primeiro britânico que desembarcou nas ilhas, em 1690, foi John Strong, cuja viagem foi patrocinada por Anthony Cary, visconde de Falkland, uma povoação na Escócia. Strong chamou Falkland Sound (Estrecho de San Carlos, para os argentinos) ao estreito entre as duas ilhas principais. Posteriormente o nome Falklands, ou Falkland Islands, foi aplicado ao conjunto das ilhas. O topónimo escocês Falkland (em gaélico escocês Fàclann) é de origem céltica (picto ou gaélico). A primeira parte pode ser o gaélico falach, «escondido», failc, «lavar» ou falc, «chuva forte»; o segundo elemento é provavelmente lann, «recinto». (https://fife-placenames.glasgow.ac.uk/placename/?id=1105)

Para a Argentina, as ilhas Malvinas fazem parte do Departamento de Islas del Atlántico Sur, na Provincia de Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur. Naquele Departamento, para além das Malvinas, são também reivindicadas as Islas Georgias del Sur y Sandwich del Sur, as quais são administradas pelo Reino Unido (British Overseas Territory) sob o nome de South Georgia and the South Sandwich Islands, as quais foram constituidas como território separado das Falkland em 1985.

ARGENTINA

 

ARGENTINA
República Argentina

País da América do Sul, com capital em Buenos Aires.

O nome oficial do país é República Argentina. Também são considerados oficiais os nomes Provincias Unidas del Río de la Plata e Confederación Argentina. Também é usado o nome Nación Argentina, por exemplo na Constituição e na Presidência da República. Por elipse, em castelhano diz-se la Argentina ou Argentina, sem artigo. O primeiro uso do latinismo Argentina para designar o território encontra-se no poema épico de Martín del Barco Centenera publicado em 1602. Porém, já em 1554 aparece Terra Argentea num mapa do português Lopo Homem.

Argentina é a forma feminina do adjetivo poético argentino, relativo à prata, do latim argentum, que significa «prata», duma raiz proto-indo-europeia que significa «branco, prata, brilhante».

O adjetivo argentino ou argentina refere-se ao Rio da Prata (Río de la Plata), o grande estuário entre a Argentina e o Uruguai, que recolhe as águas das bacias dos rios Paraguai, Paraná e Uruguai.
O nome colonial do território era Virreinato del Río de la Plata, tornando-se Provincias Unidas del Río de la Plata com a independência em 1816. Em 1860 foi usada pela primeira vez a denominação República Argentina.

A Argentina reivindica a soberania das Ilhas Malvinas / Falkland e das Ilhas Geórgia do Sul e Sandwich do Sul (South Georgia and the South Sandwich Islands), que são territórios ultramarinos britânicos. A reivindicação territorial da Antártida Argentina está suspensa pelo Tratado da Antártida.

10 janeiro 2025

SAGRES

PONTA DE SAGRES e VILA DE SAGRES, concelho de Vila do BispoAlgarve, Portugal.

«Do baixo-latim [Promontorius] Sacrus, 'promontório sagrado', o que indica ter ali havido um templo pagão.» (infopedia.pt)

SAGRES, município no estado de São Paulo, Brasil.

«A origem do nome Sagres deu-se em homenagem a Escola Naval de Sagres, em Portugal.» (https://site.sagres.sp.gov.br/historia-de-sagres/)

ILHAS SAGRES, concelho de Ribeira, Galiza.

 

CORUMBÁ

CORUMBÁ

Cidade e município do estado de Mato Grosso do Sul, Brasil.

«Com o nome de origem tupi-guarani – Curupah, que significa “lugar distante” – e depois de ter outras denominações ao longo de sua história, Corumbá é conhecida como cidade branca, devido à cor clara de seu solo, rico em calcário. A ocupação da região teve início no século XVI quando, com a expectativa de encontrar ouro, a área do atual município foi explorada pelos portugueses, que começaram a chegar em 1524.

Fundado em 1778 para impedir os avanços dos espanhóis pela fronteira brasileira em busca do mineral precioso, o Arraial de Nossa Senhora da Conceição de Albuquerque – primeira denominação do vilarejo – transformou-se no principal entreposto comercial da região. Quando a passagem de barcos brasileiros e paraguaios pelo Rio Paraguai foi liberada, e devido à importância comercial que passou a ter, a localidade foi elevada a distrito em 1838 e, em 1850, a município.

Durante a Guerra do Paraguai (1864 a 1870), a freguesia de Santa Cruz de Corumbá – nome que recebeu na emancipação – foi palco de uma das principais batalhas do conflito, sendo ocupada e destruída por tropas de Solano Lopez em 1865. A partir de 1870, ao ser retomada pelo tenente-coronel Antônio Maria Coelho, a cidade começou a ser reconstruída. Na mesma época, imigrantes europeus e de outros países sul-americanos chegaram, impulsionando o desenvolvimento local. Como resultado, Corumbá foi o terceiro maior porto da América Latina até 1930.

Até a década de 1950, os rios Paraguai, Paraná e Prata eram os únicos meios de integração da região. Por isso, a cidade vivia sob a influência dos países da Bacia do Prata, dos quais herdou grande parte dos seus costumes, hábitos e linguagem. Isso ocorreu naturalmente devido à sua localização fronteiriça e ao isolamento físico que sofria na época. (...)» (https://corumba.ms.gov.br/paginas/ver/hist%C3%B3ria)

Como substantivo, corumbá: «Lugar pouco povoado, distante e esquecido.» (michaelis.uol.com.br). «Lugar longe dos povoados e deserto; andurrial». (aulete.com.br)

 

GOLÃES

GOLÕES

Freguesia do concelho de Fafe, Minho, Portugal.

«Do baixo-latim [campus] Goulanus, 'o campo de Goula'. Tem os derivados Goilão, Golães, Golas, Goula, Goulas, Goule, Goulinho e Goulões.» (infopedia.pt)

 

BIHAR — बिहार

बिहार — BIHAR

Estado do nordeste da Índia (भारत), com capital em Patná (पटना).

«O nome Bihar é derivado da palavra páli Vihara, que significa «morada» e tem origem sânscrita. Com o tempo, mudou para Bihar. Antigamente, era conhecido como Morada ou Vihara dos monges budistas.»(1)

No estado de Bihar localiza-se Bodh Gaya (बोधगया), com o complexo do Templo de Mahabodhi (महाबोधि विहार, na imagem) e a figueira sagrada (Ficus religiosa), conhecida como a Árvore de Bodhi (बोधि वृक्ष), debaixo da qual Siddhartha Gautama (सिद्धार्थ गौतम) atingiu a iluminação e tornou-se Buda (बुद्ध). É o local mais sagrado do budismo. O emblema do estado de Bihar é composto pela Árvore de Bodhi e duas suásticas (símbolo místico).

Em 2000 no sul do estado de Bihar foi formado o estado de Jharkhand (झारखण्ड).

1. https://www.gktoday.in/question/the-name-of-the-state-bihar-comes-from-an-old-name

 

09 janeiro 2025

METANGULA

METANGULA

Sede do distrito do Lago, na província de Niassa, norte de Moçambique.

Metangula foi uma base da Marinha Portuguesa, antes da independência de Moçambique, onde estavam sediadas as forças navais que operavam no Lago Niassa.

«Muito pouco conhecemos sobre o topónimo Metangula. António Cabral, no seu utilíssimo Dicionário de Nomes Geográficos de Moçambique - Sua Origem, a que tantas vezes recorremos, diz-nos apenas: "Segundo J.E.Mullan, os Senzi [um clã] vieram para Sena de um lugar chamado Metangoni, que parece identificar-se com Metangula, na margem oriental do Lago Niassa".

O topónimo Augusto Cardoso homenageou Augusto de Melo Pinto Cardoso, oficial de Marinha, que prestou relevantes serviços em Moçambique. Augusto Cardoso nasceu em Lisboa a 19 de Agosto de 1859 e faleceu em Inhambane, em 1930.

Foi para Moçambique em 1881, com o posto de guarda-marinha. Fez extensas viagens de exploração, a partir da costa até ao Lago Niassa, percorrendo 2500 km. Relacionados com as suas explorações, elaborou valiosos estudos de carácter científico nas áreas da Matemática, Astronomia e Meteorologia; foi ainda jornalista, distinguindo-se também na administração pública, onde ocupou lugares de relevo: Governador do Distrito de Inhambane, capitão do porto de Lourenço Marques, entre outros.

À acção do Comandante Augusto de Cardoso e aos seus vastos conhecimentos da região do Lago Niassa, ficou a dever-se o relevante facto de não ter sido contestado o traçado das fronteiras naquela parte de Moçambique, fronteiras essas que foram reconhecidas pelo tratado Anglo-Luso de 1891, que se seguiu ao tristemente célebre ultimato inglês.» 

Alterações toponímicas:  M'TANGULA - M'TENGULA - M'TENGULI - METENGULA - METANGUIA - AUGUSTO CARDOSO - METANGULA.

GAILLIMH / GALWAY

GAILLIMH / GALWAY

Cidade e condado da província histórica de ConnachtaConnaught, Irlanda.

|> Várias explicações para o nome, incluindo derivado dos Galaicos (Gallaeci), os Celtas da Galécia (Gallaecia).

|> Abridgment from galway.net and wikipedia.org:

Galway, in English, comes from the Irish name Gaillimh, from Dún Bhun na Gaillimhe ('Fort at the Mouth of the Gaillimh'). Historically, the name was Anglicised as Galliv or Gallive, closer to the Irish pronunciation. The city's name in Latin is Galvia. Residents of the city are referred to as Galwegians. The city also bears the nickname "City of the Tribes" (Irish: Cathair na dTreabh) because of the fourteen merchant families called the "tribes of Galway" who led the city in its Hiberno-Norman period.

Galway was but an inconsiderable fishing village, under the protection of an Irish dune or fortress, and that it was then called Ballinshruane, or the "town of the little streams". English settlers afterwards came hither, they were called by the native Irish "Clann-na-Gall", the Foreign clan, sept, or colony, and that the place was from thenceforth named Ballinagall, or Gallibh, the Foreigners' town, or fortification. In the life of Hugh Ruadh O'Donnell, written by Cucoigcriche O'Clery, the writer adds, "that the city took its name from the river, in which was drowned Gaillimh, the daughter of Breasail."

Other antiquaries have, however, given sifinifications widely different. Camden is of opinion that Galway was derived from the Gallaeci of Spain, a country with which the town carried on a very early and extensive commerce. Ware says that the river Galoia, or Galiva, mentioned in the annals of Roscommon, under the years 1177 and 1190, seems to have given name to the town.

The learned Vallancey, who was fond of investigations of this nature, gave several ingenious derivations of the word; at one time he supposes it to be Galmhaith, an Irish compound, which he translates Galway, and says, signifies a rocky barren country; at another time he deduces it from Port-na-Gall, Gallorum portus; and again, from Gall-amhan, Amnis Gallorum; but he was finally of opinion, that the town received its name from a company of merchants that settled there; Gael, derived, according to him, from Gaelis, or Geilis, traffick or commerce, signifying a merchant, and ibh, in Irish, signifying tribes or families, whence Gailibh, tribes of merchants. 

The word Gaillimh means "stony" as in "stony river". Today, the river is commonly called the River Corrib, after Lough Corrib, just to the north. In Irish, Galway is also called Cathair na Gaillimhe ("city of Galway") which is a modern creation to prevent confusion with Contae na Gaillimhe / County Galway which is often incorrectly called Gaillimh in Irish.

There are multiple alternative derivations of the name, some conjectural and some mythical:

The commonly held view that the city takes its name from the Irish word Gallaibh, "foreigners" i.e. "the town of the foreigners" (from Gall, a foreigner) is incorrect, since the name Gaillimh was applied to the river first and then later on to the town. Also the common word gallaibh (which is pronounced with a broad initial letter a) has never been used as an alternative spelling of Gaillimh (which is pronounced without a broad initial letter a).

The daughter of a local chieftain drowned in the river, and her name was Gailleamh, thus the river was given her name. The chieftain was so distraught that he set up camp at the point to mourn her spirit and keep it company. Later, a town sprung up around the point, and was called Gaillimh in her honour.

http://www.galway.net/galwayguide/history/hardiman/chapter1/origin_of_name.html, https://en.wikipedia.org/wiki/Galway

 

SANHOANE

SANHOANE

Freguesias nos concelhos de Santa Marta de Penaguião e Mogadouro, em Trás-os-Montes e Alto Douro, Portugal. O nome deriva de São João, Sanctus Ioannes em latim.

No concelho de Santa Marta de Penaguião, no século XIII há referências a San Joahanne de Medim, Sancto Iohanne de Medym, S. Joham de Medim e Sancto Joahanne de Medim. No Foral de D. Manuel, de 1519, aparece como Sanhoane de Medim e Sanhoane. (https://www.cm-smpenaguiao.pt/)

A forma Seoane é muito comum na Galiza.

https://www.facebook.com/groups/769084824516613

 

CANBERRA — KANBARRA

CANBERRA — KANBARRA Capital federal da  Austrália . Está localizada no Território da Capital Australiana ( Australian Capital Territory ), ...